Διατρέχοντας την ιστορία μέσα από ένα κομμάτι μάρμαρο

του Μιχάλη Λεφαντζή αρχιτέκτονα Ξεκίνησε ως λιθόπλινθος, στην τοιχοποιία ενός υστεροκλασικού ναού. Στη μετωπική του επιφάνεια, κατά την ελληνιστική περίοδο, χαράχτηκε μία επιγραφή με αναθηματικό χαρακτήρα. Ο ναός καταστρέφεται από πυρκαγιά το 70 π. Χ. και ο λίθος αργότερα χρησιμοποιείται ως δομικό υλικό για την κατασκευή ενός υστερορωμαϊκού τείχους. Στα τέλη του 4ου αι. μ. Χ. ο λίθος χρησιμοποιείται ως βάση μαρμάρινου θωρακίου στο κλίτος μιας παλαιοχριστιανικής βασιλικής, που χτίστηκε πάνω στα υπολείμματα του τείχους. Η ελληνιστική επιγραφή αφαιρείται και τη θέση της παίρνει ένας πρώιμος βυζαντινός σταυρός, ο οποίος χαράσσεται με επιμέλεια πάνω στη «rasatura». Η παλαιοχριστιανική βασιλική καταστρέφεται τον 9ο αι. μ. Χ., ο λίθος απολαξεύεται και χρησιμοποιείται ως υπέρθυρο της εισόδου ενός βυζαντινού ναού του β΄ μισού του 10ου αι. μ. Χ. με τρούλο «αθηναϊκού τύπου». Δίπλα στον σταυρό χαράσσονται αποτροπαϊκές μορφές με δυτική επιρροή. Ο ναός καταστρέφεται τον 16ο αι. μ. Χ. και έτσι ο λίθος τοποθετείται ανεστραμμένος στο κατώφλι της εισόδου ενός μουσουλμανικού τεμένους. Το τέμενος εγκαταλείπεται τον 19ο αι. και το δομικό του υλικό χρησιμοποιείται στην οικοδόμηση των αρχοντικών της περιοχής. Ο λίθος γίνεται το κατώτερο τμήμα μιας παραστάδας στη θύρα ενός νεοκλασικού κτιρίου. Σήμερα, το κτίριο αυτό έχει μετατραπεί σε καφέ-εστιατόριο, και μόνο κατά τη διάρκεια της ανακαίνισής του εντοπίστηκαν οι αλλεπάλληλες χρήσεις αυτού του κομματιού. Ακόμα και σήμερα αναρωτιέμαι πού πραγματικά ανήκει ο λίθος αυτός: σε μια μελλοντική αναστήλωση, ποιο μνημείο αντιπροσωπεύει περισσότερο ώστε να τοποθετηθεί εκεί; Το αρχαίο ή τους χριστιανικούς ναούς, το μουσουλμανικό τέμενος ή το νεοκλασικό κτίριο του 19ου αιώνα; Τελικά, ίσως να μην έχει μεγάλη σημασία ο ακριβής προσδιορισμός των μεταλλαγών στη χρήση του. Σημασία έχει ότι αυτός ο λίθος, όπως και πολλοί άλλοι ακόμα, συνεχίζει το ταξίδι του στον χρόνο, αποδεικνύοντας πως η διαφορετικότητα των ιστορικών περιόδων βασίζεται σε ένα κοινό και ευπροσάρμοστο θεμέλιο, σμιλευμένο ανάμεσα στην πίστη και τον φανατισμό των καιρών